Betrek alle belanghebbenden
bij de sociale dialoog

Onderzoek hoe de sociale dialoog kan worden verbreed De sociale dialoog kan worden versterkt door ervoor te zorgen dat alle belanghebbenden erbij worden betrokken. In de sector werken naast werknemers veel zzp’ers en vrijwilligers. Een beperkt deel van de werknemers en zzp’ers is nu lid van een vakbond, of als zzp’er aangesloten bij een werkgevers­organisatie. Daarnaast zijn er in de sector veel kleine en grotere beroeps­verenigingen en informele overleggen waar werkenden elkaar vakinhoudelijk treffen en die worden gebruikt voor netwerken en professionele ontwikkeling. Aan werkgevers­zijde wordt weliswaar in toenemende samengewerkt, maar is de uitdaging de samenwerking af te stemmen op de lokale ontwikkelingen waarbij steeds meer gemengde culturele instellingen ontstaan die de deelsectoren overstijgen.

De raden adviseren organisaties van werkgevers en opdrachtgevers en organisaties van werkenden om te onderzoeken wat de verschillende modi zijn om te komen tot een bredere samenwerking waarbij alle belang­hebbenden betrokken zijn.

Versterk de samenwerking tussen beroeps- en vakverenigingen

Vooruitlopend hierop kunnen vertegenwoordigers van werkenden in de sector zelf het initiatief nemen of meer samen te werken.Het samengaan of samen optrekken van beroeps- en vakverenigingen in federatief verband draagt bij aan het verminderen van de versnippering van de sector en kan tevens bijdragen aan het versterken van de onderhandelings­positie van werkenden. De uitdaging daarbij is de samenwerking zowel sectoroverkoepelend als discipline­specifiek te organiseren, zodat de verschillende beroepsgroepen zich betrokken blijven voelen.

Het samengaan of samen optrekken kan leiden tot professionelere belangen­behartiging. Dit betekent wel dat men bereid moet zijn om een deel van de autonomie te collectiviseren ten behoeve van een krachtige gezamenlijke stem.

Spreek mensen aan op hun passie

Doordat er in het kunstonderwijs meer aandacht is voor ondernemerschap zijn nieuwe generaties gediplomeerden van het kunst­onderwijs beter geëquipeerd voor de markt en hoe zij een redelijk inkomen kunnen verwerven. Desondanks worden werkenden in de culturele en creatieve sector in het algemeen meer gedreven door passie voor hun vak en hun artistieke ontwikkeling, dan door discussies over arbeids­voorwaardelijke aspecten. Beroeps­verenigingen en vakbonden kunnen de betrokkenheid van werknemers en zzp’ers bij discussies hierover vergroten door aan te sluiten bij hun passie voor hun vak en arbeids­voorwaardelijke aspecten in die context aan de orde te stellen. Ook het kunstonderwijs kan hier een sterke bijdrage aan leveren door studenten gedurende de hele opleiding voor te bereiden op de arbeidsmarkt waarin zij komen te werken, de arbeidsverhoudingen en arbeids­voorwaarden(vorming) en de belangen­organisaties in de sector.

Nieuwe vormen van inspraak

Draagvlak en betrokkenheid kunnen ook worden vergroot door belanghebbenden beter en breder te betrekken bij het cao-proces. 1 Naast online informatieverstrekking over start, voortgang en resultaat kan gebruik worden gemaakt van panels, groeps­discussies, enquêtes, large scale interventions et cetera. om meningen te peilen. Ook cocreatie is een relatief nieuwe methode om met elkaar, door dialoog, gezamenlijk te komen tot een nieuwe cao of vernieuwing van onderdelen van een cao. Een goed voorbeeld daarvan is de totstandkoming van de cao voor de orkestensector, waarbij op basis van een conferentie cao-thema’s zijn benoemd waarover vervolgens met inbreng van musici afspraken zijn gemaakt. Tot slot kunnen sociale partners de betrokkenheid ook vergroten door de toegankelijkheid en leesbaarheid van de cao te vergroten.

Verbreding draagvlak cao-afspraken, Sociaal-Economische Raad, Den Haag, 2013.