Vergroot de economische circu­lariteit
binnen deelsectoren

Er zijn culturele en creatieve sectoren waarin de gecreëerde economische waarde niet of nauwelijks terugvloeit naar de makers. Ook zijn er sectoren waarin een handvol makers het merendeel van het geld verdienen (‘winner takes all’), onder meer door smaak­onzekerheid bij de consument, met een verstikkend effect op het culturele aanbod tot gevolg. 1 Partijen binnen dergelijke sectoren kunnen afspraken maken die bijdragen aan het versterken van de economische circulariteit en daarmee aan een gezonde keten. Voorbeelden zijn:

Waar partijen in de sector zelf niet tot afspraken kunnen komen, bijvoorbeeld omdat er sprake is van een ongelijke machtsverhouding of vanwege de dynamiek van de markt, zou de overheid kunnen ingrijpen als dat in het belang is van de sector als geheel. De beide raden adviseren de overheid in ieder geval het volgende:

Voorbeelden van economische circulariteit binnen een subsector

Een goed voorbeeld van een sector waarin de overheid de economische circulariteit bevorderd is de boekensector. In de Wet Vaste Boekenprijs (2005) is verankerd dat er vaste prijzen zijn voor boeken, waardoor de prijs­concurrentie tussen aanbieders van boeken tijdelijk is uitgeschakeld. Dit zorgt voor rust in de markt en stabiliteit in het inkomen van auteurs. Uit een recent onderzoeks­rapport van SEO blijkt dat dit zorgt voor kruisbestuiving: een relatief klein aantal titels is verantwoordelijk voor een groot deel van de bijdrage aan de winstgevendheid, maar doordat de prijzen gelijk zijn krijgen nieuwe auteurs een kans krijgen en meer titels verschijnen in plaats van enkel werk van bekende schrijvers en bestsellers. 2

Een ander goed voorbeeld uit de boekensector is Schrijvers School Samenleving (SSS), een organisatie die lees­bevordering stimuleert. Via deze organisatie worden jaarlijks 5.000 auteurslezingen geboekt en ruim 400.000 lezers bereikt in scholen, boekhandels, bibliotheken, festivals en musea. SSS ontvangt uit de BIS 650.000 euro subsidie voor leesbevordering, die op dusdanige wijze wordt geïnvesteerd dat jaarlijks 2 miljoen euro uit de markt wordt gehaald voor honoraria voor auteurs. De samenleving en de boeken­sector profiteren van leesbevordering, en SSS zorgt ervoor dat auteurs meeprofiteren en een eerlijke beloning krijgen voor hun bijdrage daaraan.

De bijzondere economie van het kunstenaarschap, Klink, P. van, Amsterdam University Press, Amsterdam, 2016.

Kruissubsidiëring door boekhandels en uitgevers, Buunk, E., e.a., SEO, Amsterdam, 2016.